Motyw rozczarowania mężczyzną, ironicznego komentowania jego wad czy wręcz otwartej krytyki męskich zachowań regularnie pojawia się w polskiej muzyce rozrywkowej. Od satyrycznego rocka, przez popowe manifesty niezależności, po nowoczesny hip-hop – artyści i artystki chętnie sięgają po temat relacji damsko-męskich, często pokazując je z perspektywy zawodu, buntu lub kpiny.

Satyra i przerysowanie – rockowe spojrzenie

Jednym z najbardziej rozpoznawalnych przykładów jest utwór „Facet to świnia” zespołu Big Cyc. Piosenka utrzymana w konwencji prześmiewczej punk-rockowej satyry wyolbrzymia stereotypowe męskie wady: egoizm, niedojrzałość, skłonność do zdrady. Humor jest tu narzędziem krytyki – tekst nie tyle atakuje konkretnych mężczyzn, co obnaża kulturowe przywary przypisywane „samcom”.

Z kolei Kayah w utworze „Testosteron” uderza w ton bardziej emocjonalny. To opowieść o męskim ego i destrukcyjnej sile ambicji, dumy oraz potrzeby dominacji. Krytyka nie ma charakteru żartu – to raczej rozliczenie z toksyczną relacją.

Podobny ironiczny dystans odnajdziemy w twórczości Nosowska, m.in. w piosence „Zoil”, gdzie mężczyzna jawi się jako zadufany w sobie, narcystyczny bohater codzienności. Artystka nie moralizuje wprost, lecz posługuje się ironią i psychologiczną obserwacją.

Popowy manifest niezależności

W muzyce popowej krytyka mężczyzn często przybiera formę emancypacyjnego manifestu. Utwór „Zamienię Cię” autorstwa Doda (funkcjonujący w świadomości słuchaczy jako „zamienię cię na lepszy model”) stał się symbolem kobiecej niezależności i odrzucenia partnera, który nie spełnia oczekiwań. To nie tylko krytyka mężczyzny, lecz również deklaracja siły i autonomii.

Rozczarowanie relacją pojawia się także w repertuarze Edyta Górniak, m.in. w utworze „Mężczyzna”, gdzie bohaterka konfrontuje swoje wyobrażenia z rzeczywistością. Krytyka jest tu bardziej osobista niż społeczna – dotyczy konkretnego partnera i niespełnionych obietnic.

Warto wspomnieć również klasyczny już przebój „Gdzie ci mężczyźni” w wykonaniu Danuta Rinn. To ironiczne, nieco kabaretowe narzekanie na brak „prawdziwych” mężczyzn, które – mimo upływu lat – wciąż bywa przywoływane w kontekście dyskusji o kryzysie męskości.

Toksyczność, bunt i nowe pokolenie

W nowszych brzmieniach temat męskiej niedojrzałości czy powierzchowności powraca w bardziej bezpośredniej formie. Young Leosia w utworze „Szklanki” pokazuje mężczyzn jako element imprezowego krajobrazu – łatwych do zastąpienia, mało istotnych w dłuższej perspektywie. To obraz relacji pozbawionych głębi, wpisanych w kulturę chwilowości.

Z kolei Maria Peszek w swojej twórczości – choć nie zawsze wprost – dotyka problemu męskiej mentalności osadzonej w konserwatywnym modelu społecznym. Jej narracja bywa ostrzejsza, bardziej polityczna, łącząca kwestie płci z szerszą krytyką kultury.

Między stereotypem a społeczną diagnozą

Negatywny wizerunek mężczyzny w polskiej piosence nie jest zjawiskiem jednowymiarowym. Czasem to żart i gra konwencją, czasem osobiste rozliczenie z byłym partnerem, a innym razem – diagnoza społecznych ról i oczekiwań wobec płci. Wiele z tych utworów nie tyle „atakuje mężczyzn”, ile poddaje w wątpliwość utrwalone wzorce męskości: dominację, emocjonalną niedostępność czy brak odpowiedzialności.

Co istotne, podobne zabiegi funkcjonują również w drugą stronę – w polskiej muzyce nie brakuje przecież utworów krytycznie przedstawiających kobiety. Jednak to właśnie piosenki, w których kobiety otwarcie mówią o swoim rozczarowaniu mężczyznami, stały się w ostatnich dekadach wyraźnym elementem popkulturowej narracji o zmianie ról i rosnącej podmiotowości kobiet.

Można więc powiedzieć, że negatywny obraz mężczyzny w polskiej piosence jest nie tylko artystycznym środkiem wyrazu, ale też odbiciem społecznych napięć, przemian obyczajowych i ewolucji relacji między kobietami a mężczyznami.